Strenger Europees begrotingsbeleid noodzakelijk

zondag 9 mei 2010

In Brussel wordt druk overlegd over de Griekse crisis en de lessen die de Europese Unie daar uit moet trekken. Wat mij betreft kan er maar 1 conclusie zijn: Europa moet het toezicht op de nationale begrotingen flink versterken. En harder optreden als landen hun begroting niet voldoende op orde brengen. Een Muntunie zonder sterkere afstemming van het economisch beleid blijkt in de praktijk onwerkbaar, zoals D66 al vele jaren betoogt.

Naast het blussen van de Griekse brand en nadenken over een Europees crisismechanisme, is dus ook hervorming van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) dringend nodig. Voorkomen blijft immers beter dan genezen. Daarbij moet in ieder geval naar vier zaken worden gekeken:

1. Veel strenger toezien op de begrotingsplannen van landen. Dat vraagt om strenger toezicht om te controleren of de door landen aangeleverde begrotingscijfers wel kloppen. Iedereen in Brussel weet dat een aantal landen hun plannen nooit helemaal uitvoeren, waardoor hun begrotingstekorten achteraf altijd hoger uitvallen dan zij hadden beloofd. Landen moeten ook de politieke moed hebben om elkaar hier veel harder op aan te spreken.

2. Veel meer kijken naar de houdbaarheid van de begroting op lange termijn. Iedereen weet dat de vergrijzing tot fors hogere uitgaven aan pensioenen en zorg leidt. En tot minder werkenden om die kosten te dragen. Landen moeten daarom ingrijpende hervormingen doorvoeren om ook op langere termijn gezonde overheidsfinancien te realiseren. Nederland heeft bijvoorbeeld een opgave van 29 mld., zoals het CPB heeft berekend. Maar dit geldt ook - en vaak nog sterker - voor andere Europese landen. Zo moeten veel landen hun verzorgingsstaat hervormen, bijvoorbeeld door de pensioenleeftijd fors te verhogen (zoals de EU en het IMF nu afdwingen in Griekenland). Dit moet een veel belangrijker onderdeel van het SGP worden.

3. Goede tijden veel beter benutten om begrotingen gezond te maken. Repareer het dak als de zon schijnt. Dus als de economie sterk groeit moeten landen forse overschotten op hun begroting realiseren om hun overheidsschuld te verminderen. Dit geeft ook meer ruimte om tekorten wat te laten oplopen als de economie in zwaar weer terecht komt zonder dat de grens van 3 procent wordt overschreden.

4. Echte sancties. Als landen hun tekort niet in de hand houden en geen beterschap laten zien, moeten ze harder worden aangepakt. De bestaande sancties zijn in de praktijk een dode letter. Dat moet anders, bijvoorbeeld door het niet uitbetalen van strcutuurfondsgelden een automatisme te maken. Maar ook verdergaander opties, zoals het tijdelijk ontnemen van stemrecht in de Europese Raad, moeten serieus worden bekeken.